Memorial Şişli Hastanesi Acil Servis Sorumlusu Uz. Dr. Gökhan Ferahcan, yanık tedavileri hakkında bilgi verdi.
Sıcak çay ve kaynar su dökülmesi, herhangi bir nedenle yangında alevlere maruz kalmak ve yaz aylarında sıkça rastlanan güneş yanıkları… Tüm bu yanık vakaları acil servise en sık başvuru nedenleri arasında yer alıyor. Yanık sonrası buz uygulaması yapmak, yanan bölgeye diş macunu ya da yoğurt sürmek acıyı dindirmek için ilk akla gelenler arasında… Peki halk arasında doğru olarak bilinen bu yöntemler gerçekten etkili oluyor mu?
Yanan bölgeyi musluk suyu altında 10-15 dakika soğutmak gerekiyor
Yanık tedavisinde yapılması gereken ilk hareket, yanan bölgeyi soğutmak olmalıdır. Soğutma için en uygun olan yöntem musluk suyu uygulamasıdır. Yanan bölgeyi akan bir suyun altında en az 10–15 dakika tutarak soğutmak gerekir. Bu sayede hem acı ve sızıyı dindirmiş hem de yanığın daha derinlere inmesini engellemiş olursunuz.
Yanık sonrası oluşan su kabarcıklarını patlatmayın
Yanan bölgede oluşan içi su dolu kabarcıklar o bölgede derinin sorunsuz bir şekilde iyileşmesinde büyük öneme sahiptir. Bu kabarcıkların kesinlikle patlatılmaması gerekir. Çünkü o kabarcıkların altında proteinden zengin bir sıvı birikmektedir. Bu sıvı üstteki ölü deri tabakasını korumaktadır ve deriye son derece faydalıdır.
Yanık izi kişinin ten rengi ve vücut yapısına göre değişir
Oluşan baloncukları patlatmak ya da patlatmamak yanan bölgede iz kalıp kalmaması açısından belirleyici bir faktör değildir. Yanan yerde iz kalıp kalmayacağı daha çok yanığın derinliği ve iyileşme süresinde olabilecek enfeksiyonlara bağlıdır. Tüm bunların yanı sıra; enfeksiyon sonrasında güneşe maruz kalmak, kişinin cilt yapısı, ten rengi gibi etkenlerde vücutta iz kalıp kalmamasında rol oynamaktadır.
Diş macunu ve yoğurt uygulamasından uzak durun
Diş macunu, yoğurt, el ve yüz kremi gibi ürünlerin yanıkların üzerine sürülmemesi gerekir. Halk arasında yanlış inanışlardan biri olan; zeytinyağı ve mumu eritip krem şekline getirdikten sonra yaraya sürmek gibi tedavi şekillerinin yanan bölgeye hiçbir faydası yoktur. Bu gibi ilk yardım inanışlarıyla yapılan uygulamalar, yanan yerin enfeksiyon kapmasına sebep olabilir.
Yanan yere buz uygulamak cilde zarar veriyor
Yanık tedavisi için yanlış olan uygulamalardan bir tanesi de yanan bölgeye buz uygulanmasıdır. Buzun da cildi yakma özelliği vardır. Sıcak yanıklarının haricinde çok nadiren gördüğümüz soğuk yanıkları da vardır. Cildi daha da tahriş ettiği için buz tedavisini kesinlikle önerilmemektedir. Yanan bölge el ve yüzümüzü yıkayabileceğimiz normal ısıdaki musluk suyunun altına tutulmalıdır.
Yanma esnasında acele ile kıyafet çıkartılmamalı
Kişi yanma sırasında üstünde kıyafet varsa o anda acele ile kıyafetini çıkarmamalı, kıyafeti ile birlikte yanan yeri suyun altına tutmalıdır. Çünkü yanan yer o anda su topladıysa yanma telaşı ile kıyafeti hızlıca çıkarmak su kabarcıklarının patlamasına ve derinin soyulmasına sebep olabilir. Yanığı soğuttuktan sonra kıyafet çıkarılıp yanığın üzerini temiz bir bezle örtmek ve hastaneye başvurmakta fayda vardır.
Yanık örtüleri her evde bulundurulmalı
Acil serviste yanık bölgesine ilk müdahalede yüksek su içerikli özel yanık örtüleri kullanılmaktadır. Bu yüksek su içerikli hidrojen örtüler, çok hızlı bir şekilde yanığı soğutup, acının geçmesini sağlamaktadır. Yanmanın gerçekleştiği ilk saatler içerisinde, hidrojenli yanık örtüsünü yanık bölgesine uygulamakta fayda vardır. Ütü yanığı, buhar yanığı gibi 1. ve 2. derece yanıkların geçmesinde çok etkilidirler. Herkesin evinde bunu bulundurmasında fayda vardır. Yanık bölgesinin tedaviden sonra mutlaka temiz tutulması, doktor kontrollerine düzenli gidilmesi ve yanığın iyileşme sürecinin takibi çok önemlidir. Çünkü bazı yanıklar çok büyük problemler doğurabilir. 3-5 günde iyileşebilen yanıklar olduğu gibi haftalarca süren yanık vakaları da görülebilmektedir.
Bilinmesi Gerekenler
Yanık Tedavileri ve Yapılan Yanlışlar konusunda doğal yöntemler destekleyici olabilir; ancak her bünye farklı tepki verir. Düzenli uygulama, ölçülü kullanım ve vücudunuzun verdiği sinyallere dikkat etmek önemlidir. Aşağıdaki noktalar, bu yöntemden en verimli şekilde yararlanmanıza yardımcı olur.
- Düzenlilik: Tek seferlik uygulamalar yerine önerilen süre boyunca düzenli devam etmek daha belirgin sonuç verir.
- Ölçü: Doğal da olsa fazla tüketim ters etki yapabilir; önerilen miktarları aşmayın.
- Beslenme desteği: Yeterli su tüketimi ve dengeli beslenme, uygulamanın etkisini artırır.
- Belirtileri izleyin: Beklenmedik bir tepki gördüğünüzde uygulamayı durdurun.
- Uzman görüşü: Kronik rahatsızlık, gebelik veya düzenli ilaç kullanımı varsa önce hekiminize danışın.
Ne Zaman Doktora Başvurmalı?
Şikayetleriniz birkaç gün içinde geçmiyor, şiddetleniyor ya da ateş, nefes darlığı, şiddetli ağrı gibi belirtiler eşlik ediyorsa doğal yöntemlerle vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurmanız gerekir. Buradaki bilgiler bilgilendirme amaçlıdır ve doktor muayenesinin yerini tutmaz.
Günlük Yaşamda Dikkat Edilecekler
Doğal yöntemlerin etkisini görmek isteyenler için yaşam tarzı en az uygulanan yöntem kadar önemlidir. Yeterli ve kaliteli uyku, düzenli su tüketimi, işlenmiş gıdalardan uzak durmak ve fiziksel aktiviteyi günlük rutine katmak vücudun kendini onarma kapasitesini destekler. Stresin bağışıklık sistemi üzerindeki olumsuz etkisi bilindiğinden, nefes egzersizleri ve dinlenmeye zaman ayırmak da iyileşme sürecine katkı sağlar. Mevsimine uygun, taze ve renkli sebze meyve tüketimi vücuda gereken vitamin ve mineralleri sağlar. Bu alışkanlıkları düzenli hale getirdiğinizde, uyguladığınız doğal yöntemlerden çok daha kalıcı bir fayda elde edersiniz.
Memorial Şişli Hastanesi Acil Servis Sorumlusu Uz.
İlgili İçerikler
İlk Yardım kategorisindeki diğer yazılara göz atın →
Sıkça Sorulan Sorular
Yanık Tedavileri ve Yapılan Yanlışlar için ne yapılmalı?
Memorial Şişli Hastanesi Acil Servis Sorumlusu Uz. Dr.
Faydaları nelerdir?
Yanık sonrası buz uygulaması yapmak, yanan bölgeye diş macunu ya da yoğurt sürmek acıyı dindirmek için ilk akla gelenler arasında… Peki halk arasında doğru olarak bilinen bu yöntemler gerçekten etkili oluyor mu? Bu sıvı üstteki ölü deri tabakasını korumaktadır ve deriye son derece faydalıdır.
Ne sıklıkla uygulanmalı?
Yanık bölgesinin tedaviden sonra mutlaka temiz tutulması, doktor kontrollerine düzenli gidilmesi ve yanığın iyileşme sürecinin takibi çok önemlidir. 3-5 günde iyileşebilen yanıklar olduğu gibi haftalarca süren yanık vakaları da görülebilmektedir.
Dikkat edilmesi gerekenler var mı?
Kronik bir rahatsızlığınız varsa, gebelik veya ilaç kullanımı durumunda uygulamadan önce hekiminize danışmanız önemlidir. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tedavinin yerine geçmez.
Kimler uygulamamalı?
İçeriğindeki bileşenlere alerjisi olanlar ve doktoru tarafından kısıtlama konulan kişiler bu yöntemden kaçınmalıdır. Şüpheniz varsa uzman görüşü alın.